Samenwerken en vrolijk worden

 

Samenwerken is in Almere een beproefde praktijk. We liepen hierin voor wat betreft de zogenaamde onderwijszorgarrangementen zelfs voorop. We hebben de afgelopen jaren vele verzoeken uit het land gekregen om uit te leggen hoe we dat hebben geregeld, hoe we dat met de financiering doen, et cetera.  Kortom, we geloven heilig in het feit dat kinderen waar niet alles op rolletjes loopt en de situatie gecompliceerd is het beste geholpen zijn als professionals uit het onderwijs, de jeugdhulp en het sociale domein elkaar vinden en hun kennis en expertise inzetten om kinderen en ouders weer geloof in eigen kunnen te geven. Dat is wat we in Almere zo goed mogelijk proberen te organiseren. Dat is wat we nu al weer maanden ervaren tijdens de Corona-crisis in de samenwerking met schoolbesturen. Dat we ook nog heel wat te leren hebben van andere regio’s ondervinden we in het Programma Met Andere Ogen. We willen gezamenlijk blijven leren, innoveren en inspireren zodat alle leerlingen in Almere succesvol onderwijs genieten.

Maar toch vielen we even stil toen onlangs iemand ons vroeg waar we in het nieuwe schooljaar van dit samenspel nu vrolijk van werden. Vrolijk? Dat is sowieso niet het gevoel dat het eerste boven komt als het gaat om kwetsbare kinderen in complexe situaties. De eerste associatie is eerder: lastig of moeilijk. Want samenwerking is niet direct een vrolijke boel. Het gaat om lastige situaties, met vaak kwetsbare kinderen of thuissituaties. Niet alles is duidelijk, veel moet in kaart gebracht worden, waarbij het niet altijd even makkelijk is om die informatie op tafel te krijgen (AVG of beroepscodes). Professionals, ouders en leerlingen moeten daarover hun verhaal doen en dan moet de puzzel in elkaar worden gelegd en vervolgens moet er een plan worden gemaakt. Wat kan de school doen? Wat kan de jeugdhulpverlening doen? Wat zou er moeten gebeuren in de thuissituatie? Is de veiligheid in het geding? Wie neemt de lead?

Dat is vooral een kwestie van vergaderen. Overleggen. Afstemmen. En dat is niet altijd alleen maar een blijmoedige vorm van bijeenkomen. Want onderhuids spelen er altijd vragen als: is er financiering, hebben we er wel tijd voor, wie gaat wat doen? En soms voelt het oordeel van een professional als kritiek op de ander. Is de leerkracht tekort geschoten? Had de school eerder aan de bel moeten trekken? En waarom heeft de jeugdhulp of jeugdzorg de school niet meteen geïnformeerd?

Het zou te veel zijn om te zeggen dat het een mijnenveld is, maar een vrolijke boel is het zeker niet. Want samenwerking is niet alleen een professioneel onderonsje, het is vooral ook samenwerking met de ouders en de leerling. Professionele kennis moet omgezet worden in vertrouwen van ouders en kind. Nogal eens zijn die ouders kwaad, teleurgesteld of gefrustreerd en niet onmiddellijk onder de indruk van een arrangement van professionals.  Dat vraagt tijd en geduld, tact, de juiste woorden en respect.

Samenwerking is een verplichting. Hoe complexer de situatie van kinderen, hoe minder het een kwestie is van één professional, van één leerkracht of één jeugdhulpverlener. Ze komen er alleen uit als ze hun kennis en kunde bij elkaar weten te brengen. Dat is niet eenvoudig, maar wel noodzakelijk. En het is serieus, want het gaat om kinderen en om iets wat hun levens tekenen.

Daarom konden we niet direct antwoord geven op de vraag waar we vrolijk van werden als het gaat om samenwerking. Maar toen we even kinderen waar het om ging in onze gedachten de revue lieten passeren kregen we toch snel een glimlach op ons gezicht. Want toen zagen we kleine praktische doorbraken die in vastgelopen situaties ineens perspectief hadden geopend. Toen zagen we niet alleen pratende professionals, maar vooral handelende professionals. Toen zagen we kinderen die in een ander levensritme terecht kwamen.  Toen zagen we ouders die weer greep kregen op hun kinderen.  Toen zagen we kinderen die eindelijk de ondersteuning kregen die tot nu toe niet geboden was.  
En daar werden we heel vrolijk van. Daarmee zijn we het nieuwe schooljaar vol vertrouwen gestart.

Anita Gelmers-Groen en Hetty Vlug

Een aangepaste versie van deze blog werd eerder geplaatst in de juli-nieuwsbrief van de sectorraad samenwerkingsverbanden passend onderwijs VO