Kopklas: gebruik je koppie, neem de tijd

Zou het niet verstandig zijn om de Coronaproblematiek aan te grijpen om überhaupt weer na te denken over achterstanden in het onderwijs en hoe we daar het beste mee om kunnen gaan?

De mailbox van Slob is de laatste tijd overgestroomd na zijn aankondiging van een Nationaal Programma Onderwijs na Corona om de opgelopen leerachterstanden de komende jaren in te halen. Nu heb ik daar weinig op tegen, maar zou het niet verstandig zijn om deze corona-problematiek aan te grijpen om überhaupt weer na te denken over achterstanden in het onderwijs en hoe we daar we daar nu het best mee om zouden moeten gaan. Ik zie als ik over dit onderwerp nadenk steeds de beelden uit een van de afleveringen van Klassen voor me, met de gretige opgestoken vingers van kinderen die dolgraag mee wilden doen aan de extra bijspijkerklas die de school aanbood voor leerlingen die  iets extra’s nodig hadden. Ja, dat wilde de halve school wel  wel, met een strenge selectie wie mee mocht doen als gevolg
Wat het voorbeeld duidelijk maakt is niet alleen dat kinderen graag willen, maar vooral ook dat het wegwerken van achterstanden extra tijd vergt, tijd die binnen de reguliere schooltijd kennelijk niet voor handen is,  en die dan maar gekaapt moet worden van de vrije tijd van kinderen. Dat wil zeggen: na school, een paar weken van de vakantie of zoals bij de Weekendschool, in het weekeinde.

Meer schooltijd
Maar waarom eigenlijk? Waarom zouden we niet gewoon kunnen accepteren dat kinderen die met een leerachterstand kampen meer schooltijd nodig hebben om die achterstand in te lopen. Almere kende bijvoorbeeld een schakelklas tussen groep 3 en groep 4, een klas waarbij kinderen met een taalachterstand in een extra tussenjaar in staat gesteld werden om hun woordenschat uit te breiden en hun taalvermogen op peil te brengen, zodat ze niet hun hele schoolcarrière tegen de achterstand moesten blijven aanlopen. De schakelklas was voor de tien leerlingen die er aan deelnamen een groot succes. Hun niveau vloog omhoog, net als het zelfvertrouwen van de leerlingen. Maar de gemeente vond het aantal te weinig en de basisscholen waren niet erg happig of nog niet gewend om leerlingen door te sturen, dus werd het initiatief de nek om gedraaid. Doodzonde, want soms hebben goede initiatieven ook tijd nodig voor ze alom bekend en gewaardeerd worden.

We zijn het er allemaal over eens, zeker nadat we allemaal naar Klassen hebben gekeken, dat leerlingen vanuit het basisonderwijs te snel tot een levensbepalende keuze worden gedwongen. Dat zou later moeten. We weten ook dat kinderen uit lagere sociaaleconomische milieus nogal eens onder hun talenten presteren, simpelweg omdat ze van huis uit weinig meekrijgen. Toch dwingen we hen om in dezelfde schooltijd als anderen hun talenten te ontwikkelen. Ook al weten we dat ze eigenlijk meer tijd (en aandacht) nodig hebben.

Een extra klas
Wat we dus moeten doen is kinderen meer tijd gunnen. We geven ze een extra klas. In Almere is dit inmiddels voor 15 leerlingen per jaar een beproefde methode. Leerlingen blijven ingeschreven in het basisonderwijs maar hun klas is op een middelbare school. Deze Kopklas is voor groep 8-leerlingen die HAVO- of VWO-potentie hebben, maar nog even moeten bijschakelen. Om met de woorden van Slob te spreken, nog even de rust, ruimte en tijd krijgen om kansrijk hun VO te kunnen starten. Het werkt. Al jaar en dag stromen de leerlingen super kansrijk uit: 1 of 2 niveaus hoger dan zonder kopklas. In augustus 2021 start er ook een Kansklas in Almere, voor leerlingen die potentie hebben voor VMBO KBL BBL maar dat nog niet aankunnen door een taalachterstand. En als we dan toch bezig zijn, waarom laten we kinderen niet gewoon weer zitten als ze daar beter van kunnen worden. Waarom altijd maar die haast om door te gaan? En dat doen we niet alleen om corona-achterstanden in te halen, maar structureel om onnodige kansenongelijkheid teniet te doen. Mensen vragen me nogal eens: wat is nu precies passend onderwijs. Sinds kort heb ik er weer een antwoord bij: Dit dus.  
 
Hetty Vlug